Ποδήλατο ονομάζεται το δίτροχο (μερικές φορές τρίτροχο) όχημα, που κινείται καθώς ο αναβάτης του χρησιμοποιεί τη μυϊκή δύναμη των ποδιών του. Το ποδήλατο αποτελεί ένα ιδιαίτερα διαδεδομένο μεταφορικό μέσο. Ο αριθμός των ποδηλάτων του πλανήτη στις μέρες μας υπολογίζεται ότι ξεπερνά το ένα δισεκατομμύριο. Ιδιαίτερο χαρακτηριστικό του ποδηλάτου αποτελεί η δυνατότητα του να ανταποκρίνεται σε αρκετά διαφορετικές απαιτήσεις, όπως είναι η μετακίνηση, η άθληση και η ψυχαγωγία.
Συνολικά 680 άνθρωποι, 480 πεζοί και 200 ποδηλάτες, κάτοικοι του πολεοδομικού συγκροτήματος Θεσσαλονίκης, πήραν μέρος σε έρευνα σχετικά με το ποδήλατο από την οποία προκύπτουν ενδιαφέρονται στοιχεία.

Το 56% των ποδηλατών είναι έμπειροι και κυκλοφορούν άνετα στους περισσότερους δρόμους, ποσοστό 41% είναι μέτριας εμπειρίας και κυκλοφορούν μόνο σε ορισμένους δρόμους, ενώ το 4% αυτών είναι αρχάριοι ποδηλάτες οι οποίοι δεν κυκλοφορούν στους δρόμους. Επίσης, το 57% των ποδηλατών μετακινούνται με ποδήλατο σχεδόν καθημερινά, ενώ το 33% μία έως τρεις φορές την εβδομάδα.

Το προφίλ των ποδηλατών

Αναμενόμενα είναι τα ευρήματα της έρευνας σχετικά με την ηλικία των ποδηλατών. Ετσι, η πλειοψηφία ανήκει στη νεολαία, καθώς το 66% έχουν ηλικία από 15 έως 35 ετών. Εντούτοις, σημαντικό ποσοστό καταλαμβάνουν και οι μεγαλύτερες ηλικίες. Το 29% είναι ηλικίας 36 - 55 ετών, ενώ 5% έχει ηλικία μεγαλύτερη από τα 55 έτη.

Σχετικά με το φύλο, το 78% των ποδηλατών είναι άντρες και μόνο το 22% γυναίκες. Το 62% είναι κάτοχοι ΙΧ αυτοκινήτου, ενώ το 38% δε διαθέτει ΙΧ (κυρίως οι νέοι ηλικίας έως 25 ετών).

Γιατί το αποφεύγουν

Οι 680 πεζοί και ποδηλάτες που πήραν μέρος στην έρευνα, πέρα από το προφίλ τους, έδωσαν απαντήσεις και σε ζητήματα σχετικά με τη χρήση του ποδηλάτου. Το 70% των ερωτηθέντων δήλωσε ότι αποφεύγει τη χρήση του οικολογικού δίτροχου επειδή δεν υπάρχουν επαρκείς ποδηλατοδρόμοι και υποδομές φύλαξης των ποδηλάτων. Το 59% αποφεύγει το ποδήλατο επειδή διαπιστώνει επικινδυνότητα και έλλειψη ασφάλειας κατά τη μετακίνηση στους δρόμους. Το 54% δηλώνει ότι οι οδηγοί δε σέβονται τους ποδηλάτες, ενώ το 22% ενοχλείται από την ατμοσφαιρική ρύπανση, τη σκόνη και το θόρυβο.

Στην ερώτηση αν προτίθενται οι Θεσσαλονικείς να χρησιμοποιήσουν το ποδήλατο ως βασικό μεταφορικό μέσο, το 93% των ερωτηθέντων δηλώνουν ότι επιθυμούν να μετακινούνται πιο συχνά με το ποδήλατο στη Θεσσαλονίκη και το 83% ότι θα εγκατέλειπαν το μηχανοκίνητο μέσο που χρησιμοποιούν σήμερα (ΙΧ ή λεωφορείο) για τις καθημερινές μετακινήσεις, αν υπήρχε ολοκληρωμένο δίκτυο ποδηλατόδρομων.

Υποδομές και παρεμβάσεις

Στην έρευνα, οι Θεσσαλονικείς κατέθεσαν τις προτάσεις τους σχετικά με το ποιες παρεμβάσεις και υποδομές θεωρούν σημαντικές ώστε να τους ωθήσουν σε μια πιο συχνή χρήση του ποδηλάτου. Το 94% θεωρεί σημαντική τη δημιουργία ολοκληρωμένου δικτύου ποδηλατόδρομων που να καλύπτει το σύνολο της πόλης. Το 88% δήλωσε ότι επιθυμεί την ύπαρξη ποδηλατόδρομου στο παραλιακό μέτωπο. Το 87% θεωρεί την εγκατάσταση χώρων στάθμευσης και φύλαξης ποδηλάτων ως σημαντική υποδομή, το 84% ζητά αναπλάσεις και εκτεταμένες πεζοδρομήσεις στο κέντρο της πόλης, επίσης το 84% επιθυμεί να δημιουργηθεί δίκτυο ποδηλατόδρομων στους περιφερειακούς δήμους, ενώ 64% ζητά να υπάρξει δυνατότητα μεταφοράς των ποδηλάτων στα αστικά λεωφορεία.

Στο ερώτημα σχετικά με το ποιες είναι οι προϋποθέσεις συνδυασμένης χρήσης λεωφορείου και ποδηλάτου, απάντησαν σε ποσοστό 75% ότι, αν υπήρχαν χώροι στάθμευσης και φύλαξης ποδηλάτων στους τερματικούς σταθμούς του ΟΑΣΘ, θα χρησιμοποιούσαν το ποδήλατο για συνδυασμένη μετακίνηση με τις δημόσιες συγκοινωνίες.

Αξονες κίνησης

Ποιοι είναι οι βασικές άξονες κίνησης των ποδηλατών στη Θεσσαλονίκη ήταν ένα από τα καίρια ερωτήματα της έρευνας. Τα ευρήματα αναδεικνύουν τη σκοπιμότητα δημιουργίας ενός ολοκληρωμένου δικτύου που να διασυνδέει το σύνολο του πολεοδομικού συγκροτήματος. Ο πιο δημοφιλής άξονας κυκλοφορίας είναι το παραλιακό μέτωπο. Ομως, εκτός αυτού, οι ποδηλάτες διατρέχουν σχεδόν όλους τους βασικούς οδικούς άξονες της πόλης: Β. Ολγας σε ποσοστό 33%, 25ης Μαρτίου σε ποσοστό 32%, Τσιμισκή 30%, Μάρκου Μπότσαρη 28%, Δελφών 28%, Αριστοτέλους 27%, Εγνατία 24%, Εθνικής Αμύνης 20%, Αγγελάκη 20%, Βενιζέλου 19%, Ερμού 19%, Αγίου Δημητρίου 17%, Δημητρίου Γούναρη 16%, Αλεξάνδρου Σβώλου 15%, Νέα Εγνατία 14%, λεωφόρος Στρατού 13%, Δωδεκανήσου 12%, Ιωνος Δραγούμη 10%, Ολύμπου 10%, Μοναστηρίου 10% και Φιλίππου 8%.

ΣΑΣΘ και ΑΠΘ

Η έρευνα, που είχε τίτλο «Το ποδήλατο στη ζωή μας», σχεδιάστηκε και υλοποιήθηκε από το Συμβούλιο Αστικών Συγκοινωνιών Θεσσαλονίκης (ΣΑΣΘ) με επιστημονικό υπεύθυνο το δρα συγκοινωνιολόγο Απόστολο Παπαγιαννάκη, σε συνεργασία με το Τμήμα Μηχανικών Χωροταξίας και Ανάπτυξης της Πολυτεχνικής Σχολής του ΑΠΘ. Σκοπός της έρευνας, που έγινε σε κεντρικά σημεία της Θεσσαλονίκης (πλατεία Αριστοτέλους και Νέα Παραλία) από τις 8 έως τις 10 Ιουλίου, δηλαδή πριν από τη δημιουργία των ποδηλατόδρομων, μήκους 12 χλμ., σε κεντρικούς δρόμους της Θεσσαλονίκης, ήταν η καταγραφή απόψεων πεζών και ποδηλατών για την αποδοχή και τις προοπτικές του εναλλακτικού μέσου μεταφοράς στη Θεσσαλονίκη.